SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CAO BẰNG
TRƯỜNG THPT THỊ XÃ




BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ:
MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP MỚI VÀ KHÓ TRONG CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 12










Người báo cáo: PHẠM THỊ THỤC ANH
Đơn vị: TỔ SINH- THỂ DỤC- TRƯỜNG THPT THỊ XÃ

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Để nâng cao chất lượng giáo dục, ngoài việc thay sách giáo khoa để các nguồn tri thức hiện đại được cập nhật một cách hợp lí, phù hợp với khả năng lĩnh hội của học sinh còn có sự thay đổi phương pháp dạy học: thay dần các phương pháp dạy học truyền thống theo cách thầy giảng, trò tiếp thu, thầy đọc, trò chép bằng phương pháp dạy học hiện đại trong đó học sinh là chủ thể của nhận thức, thầy cô giáo đóng vai trò là người hướng dẫn học sinh chủ động tiếp thu kiến thức bài giảng bằng các hình thức hoạt động nhóm, đóng vai, hoàn thiện phiếu học tập...Bằng sự đổi mới phương pháp dạy học, hiệu quả của việc lĩnh hội kiến thức ở học sinh được nâng lên rõ rệt. Đối với các môn khoa học tự nhiên, ngoài việc nắm được kiến thức lí thuyết , học sinh còn cần có kĩ năng giải các loại bài tập trong chương trình. Môn sinh học cũng vậy, các dạng bài tập sinh học rất đa dạng, thật khó với các em vì , một phần do trong kiến thức lí thuyết không có công thức để cho các em có thể vận dụng được ngay như các môn toán , lí , hóa mà phải xuất phát từ việc hiểu một cách bản chất kiến thức sinh học thì mới có thể làm được bài. Một phần nó thật trừu tượng , nhiều khi học sinh hiểu mà không biết diễn đạt cho thật chính xác theo ngôn từ sinh học, một phần nữa là các qui luật chi phối thế giới sống thật đa dạng, nhiều qui luật cùng chi phối 1 cơ thể sống hoặc quần thể sinh vật, 1 bài tập sinh học cũng vậy, để hướng dẫn cho các em hiểu, xác định đúng các qui luật, tác nhân chi phối hoạt động sống của sinh giới từ đó có thể làm đúng bài , các thầy cô giáo cần phải có sự tìm tòi, nghiên cứu , sự gia công sư phạm để có được phương pháp hướng dẫn giải bài tập dễ hiểu nhất , ngắn gọn nhất , chính xác nhất. Xuất phát từ những lí do đó, bằng vốn kiến thức khiêm tốn của mình, bằng kinh nghiệm sau nhiều năm giảng dạy, tôi mạnh dạn đưa vào trong báo cáo này một số dạng bài tập sinh học mới hoặc khó và phương pháp giải những dạng đó để cùng trao đổi với các đồng chí, các bạn đồng nghiệp nhằm nâng cao kĩ năng giải bài tập sinh học cho các em học sinh, là phần không thể thiếu trong cấu trúc của các đề thi hoặc các đề kiểm tra.Vì thời gian có hạn, trong báo cáo này tôi sẽ chỉ đề cập đến các dạng bài tập trong phần di truyền, biến dị.
II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
II.1- Bài tập về mã di truyền, sự nhân đôi ADN, phiên mã, dịch mã:
Bài 1:
a/ Nếu cứ 3 nuclêôtit trên mạch gốc gen hoặc trên phân tử ARN tạo thành một mã bộ ba .
- Giả sử ADN hoặc ARN được cấu tạo từ 4 loại nucleôtit thì số loại mã bộ ba là bao nhiêu? Trong số đó có bao nhiêu mã bộ 3 không có A? Có bao nhiêu mã bộ ba có G?
- Giả sử các phân tử ARN trong tế bào chỉ được cấu tạo từ 3 loại nuclêôtit A,U,G thì tạo thành bao nhiêu loại mã bộ ba ? Trong số đó có bao nhiêu mã bộ ba không có U? Có bao nhiêu mã bộ ba có A?
b/ Trong dung dịch chứa 10% A, 20% T, 40% X, còn lại là G với đủ các điều kiện để tạo thành ADN thì số bộ ba XAT chiếm tỉ lệ là bao nhiêu?
c/ Một phân tử ADN có 2 mạch đều được cấu tạo từ ni tơ 14, đưa ADN đó vào môi trường chứa ni tơ 15 , sau 5 lần nhân đôi liên tiếp, có bao nhiêu ADN con còn chứa ni tơ 14? Có bao nhiêu mạch ADN chứa ni tơ 15?
d/ Gen M và N cùng nhân đôi 1số lần bằng nhau đã lấy từ môi trường 18900 nuclêôtit tự do , tạo ra các gen con với tổng số 21600 nuclêôtit với 26600 liên kết hidro, tỉ số nuclêôtit giữa M/N là 4/5, hiệu số liên kết hidrô giữa M và N là 475, hãy tính số nuclêôtit các loại của mỗi gen ban đầu?
Hướng dẫn giải:
a/ - Từ 4 loại nuclêôtit tạo 43= 64 loại
- Các bộ 3 không có A →Có T( hoặc U) , G, X→ số mã bộ ba không có A= 33